Koje tekstove u "Kalibru" najradije čitate:
Lovačko oružje
Vojno-policijsko oružje
Noževi
Specijalne jedinice
Lov
Velike bitke
Broj 158
aktuelno izdanje
Nebeska patrola
Padobranska obuka u SAJ MUP Republike Srbije
Piše: Dragan DŽAMIĆ
Ovog leta i jeseni, nebo iznad sportskog aerodroma u Kikindi često su ukrašavale kupole raznobojnih padobrana. Glavni akteri ove pojačane padobranske aktivnosti bili su pripadnici Specijalne antiterorističke jedinice MUP Republike Srbije, koji su izvodili redovnu padobransku obuku. U periodu od juna do oktobra, 40 pripadnika SAJ (četiri grupe po deset padobranaca) izvelo je oko 500 skokova padobranom, sa visina od 1.200 do 3.000 m na prinudno i slobodno dejstvo. Obuka je izvođena sa padobranima Eagle E-290 iz aviona AN-2. Deset kandidata je u ovom periodu započelo višu padobransku obuku.

Početak u Nišu
Prve aktivnosti vezane za padobransku obuku pripadnika SAJ, sprovedene su još početkom devedesetih godina prošlog veka, kada je 1992, prva grupa od 15 specijalaca pohađala i završila osnovnu padobransku obuku na vojnom aerodromu u Nišu. Obukom su rukovodile starešine iz 63. padobranske brigade tadašnje JNA. Skokovi su izvođeni padobranom Kluz PD-08, na prinudno dejstvo iz aviona AN-2 i AN-26.
Kontinuitet u obuci pripadnika jedinice u padobranskim skokovima nastavljen je 2004, u centru za obuku padobranaca na sportskom aerodromu „Ečka“ kod Zrenjanina. Osnovnu padobransku obuku (na zemlji i u vazduhu) završilo je oko 20 pripadnika, koji su za skokove na prinudno i slobodno, koristili padobrane tipa Krilo E-290 i avion AN-2.
U septembru 2008, obavljene su jednomesečne pripreme i trenažni skokovi članova padobranskog demo-tima SAJ, u sklopu obeležavanja značajnog jubileja - 30 godina od osnivanja jedinice. Na centralnoj svečanosti 20. septembra 2008, u bazi SAJ, članovi demo-tima su izveli padobranske skokove iz helikoptera Bell 212.

Inostrana iskustva
Pripadnik jedinice Milan P. član padobranskog demo-tima SAJ, u martu 2008, boravio je u poznatom međunarodnom padobranskom centru „Lejk Veles“ na Floridi (Florida Skydiving Center Lake Wales), u SAD. Tokom jednomesečnog boravka, učeći od vrhunskih padobranskih instruktora, proveo je ukupno četiri i po časa trenaža u padobranskom tunelu i obavio 120 skokova padobranom sa visine od 5.000 m. Izvođeni su grupni skokovi i skokovi u velikim formacijama od 12 do 20 padobranaca, uvežbavane discipline relativ i fri-flaj (free-fly), kao i obuka na padobranima sa tzv. brzim kupolama (canopy piloting). Na kraju boravka u padobranskom centru „Lejk Veles“, dobio je prestižnu američku padobransku licencu USPA - C kategorije. Zahvaljujući tome, postao je član međunarodne USPA asocijacije, koja okuplja padobrance iz celog sveta.
U avgustu ove godine Milan P. je učestvovao na Evropskom padobranskom kupu u fri-flaju, koji je održan u Slovenjgradecu (Slovenija). Na takmičenju je učestvovalo 30 ekipa iz mnogih evropskih zemalja (Austrije, Italije, Francuske, Hrvatske, Slovenije...) i tom prilikom je izveo i pojedinačni visinski skok sa 8.700 m, uz korišćenje kiseoničke opreme u avionu. Stečena znanja i iskustva sa ovih obuka i takmičenja u inostranstvu su veoma dragocena i prenose se u obuci ostalih pripadanika SAJ u padobranstvu.
Padobranski skokovi imaju značajno mesto u Programu obuke pripadnika SAJ, jer skok padobranom, sam po sebi, nosi određeni stepen rizika i predstavlja specifičan ispit odvažnosti za svakog pojedinca, posebno pripadnika specijalne jedinice. Na vratima aviona, u letu kroz vazduh i ispod kupole padobrana testiraju se hrabrost, fizička pripremljenost, psihička stabilnost, sposobnost ispravnog reagovanja u stresnim situacijama, orijentacija u prostoru.
Program u tri faze
Padobranska obuka pripadnika SAJ sastoji se od obuke na zemlji i u vazduhu i podeljena je u tri celine: osnovna, viša i specijalistička obuka.
Osnovna padobranska obuka obuhvata izvođenje 20 skokova (na prinudno i slobodno) sa visina od 1.200 do 2.000 m, iz aviona AN-2 padobranom tipa Krilo Eagle E-290.
Viša padobranska obuka zahteva veći stepen poznavanja tehnike skakanja padobranom i obuhvata 50 skokova na slobodno dejstvo, sa visina do 4.250 m. U okviru ove faze, padobranac u potpunosti ovladava tehnikom skoka u slobodnom padu i preciznom pristajanju na cilj.
Specijalistička padobranska obuka ima za cilj da ostvari visok stepen obučenosti u padobranstvu, kako bi pripadnici jedinice u potpunosti mogli da odgovore izvršenju namenskih zadataka u različitim vremenskim i terenskim uslovima. Program specijalističke obuke podrazumeva sledeće vidove pojedinačnih i grupnih padobranskih skokova: skokove sa malih visina (do 1.000 m), skokove sa srednjih visina (do 4.550 m), skokove sa velikih visina (iznad 4.550 m), skokove na planinske terene (od 1.000 do 2.000 m nadmorske visine), skokove na terene malih dimenzija, skokove na vodu, skokove noću, prelet danju, prelet noću, skokove sa oružjem, skokove sa punom opremom, skokove na objekte u pokretu.
Situacije u kojima se padobranski skokovi mogu upotrebiti za izvršenje zadataka mogu da se, uslovno, podele u dve grupe: mirnodopske i borbene misije.
Mirnodopske misije podrazumevaju:
- izviđanje, blokada i pretres određenih rejona, uglavnom na nepristupačnom terenu, gde se kriju teroristi, naoružane i opasne osobe, odbegli osuđenici, izvršioci teških krivičnih dela
- lišenje slobode terorista i drugih izvršilaca krivičnih dela
- rešavanje talačkih situacija u ruralnim sredinama
- akcije spasavanja, izvlačenja i pružanja prve pomoći osobama iz područja ugroženim elementarnim nepogodama, tehničkim akcidentima i drugim kriznim situacijama
- dotur pomoći i životnih namirnica iz vazduha
Borbene misije odnose se na:
- izviđanje i prikupljanje važnih obaveštajnih podataka
- izvršenje prepada po uporišnim tačkama i bazama terorista na nepristupačnom terenu
- blokada određenog rejona
- spasilačko-tragačke misije
Sprovođenjem padobranske obuke (kao dela ukupnog Programa obuke u SAJ), zaokružuje se osposobljavanje pripadnika jedinice u taktici specijalnih dejstava za izvršavanje namenskih zadataka u sve tri dimenzije prostora - na kopnu, vodi i u vazduhu, u skladu sa jednim od pravila obuke: - Put ka savršenstvu nikad se ne završava. Zato i traganje mora da bude neprekidno.
Balkanski skok prijateljstva 2009.
Sem za taktičku obuku, padobranstvo služi i za proširivanje međunarodne saradnje. Upravo takva aktivnost odvijala se od 25. do 27. septembra ove godine, na sportskom aerodromu u Kikindi, gde je održan susret padobranaca - veterana „Balkanski skok prijateljstva 2009“. Ovo druženje tradicionalno organizuje Grčka unija rezervnih padobranaca (HEL.A.R.U.), a ove godine pokrovitelj iz Srbije bio je SAJ. Bilo je 11 gostiju: šest iz Grčke, tri iz Austrije i dva iz SAD. Skakali su iz stare, dobre padobranske verzije aviona An-2, a instruktorsku ekipu je vodio legendarni Joco Mandić, koji je u dugogodišnjoj karijeri probnog padobranca i nastavnika padobranstva obučio stotine padobranaca u bivšoj SFRJ.
Padobransku jedinicu Vojske Srbije, 63. padobranski bataljon Specijalne brigade, predstavljali su bivši pripadnici ove proslavljene jedinice i njen sveštenik, vodnik protosinđel Jovan Ćulibrk.
Veteranima su na raspolaganju imali dva tipa padobrana: neupravljivi Kluz PD-08 okrugle kupole i Eagle 290, četvrtaste kupole tipa Krilo, koji u obuci koristi SAJ. Uslov za dobijanje značke SAJ padobranskih krila bio je izvođenje tri skoka, s visina 800, 1.200, 1.500 i 2.500 m. Dodeli numerisanih SAJ padobranskih krila prisustvovao je i pomoćnik vojnog atašea ambasade SAD u Beogradu, potpukovnik Kapelo, koji je i sam skočio tandem-skok s instruktorom. Veterani su sem oznaka padobranskih krila, dobili i odgovarajući sertifikat kojim se potvrđuje kvalifikacija da ih nose. U znak zahvalnosti, u ime Udruženja veterana američkih specijalnih snaga, domaćinima iz SAJ, plaketu je uručio zastavnik Vilijem Fanaras.

Broj 158